"ĐAU LÒNG" CHUYỆN SÁCH BIẾU, SÁCH TẶNG

Xưa nay, chuyện tặng nhau sách, báo và các vật phẩm khác đã trở thành một nét văn hóa, thói quen của không ít người. Nhưng nếu chịu khó quan sát, để ý thì việc trao tặng, nhận và sử dụng quà tặng này cũng khối chuyện để nói.

Tôi có một thú vui (hơn nhiều thú vui khác) là đọc sách. Thành thử, cứ khi nào có thời gian rỗi tôi lại "lượn lờ" qua các hiệu/nhà sách lớn nhỏ ở Hà Nội. Chiều qua, do ngồi nhà đọc sách mãi thấy mệt nên quyết định lên "ngựa sắt" (xe máy) đi săn sách cũ.

Khi đến một cửa hàng chuyên bán sách cũ (Hà Nội) tôi tìm được gần chục cuốn sách cũ rất giá trị (tất nhiên là với tôi). Trong số sách tôi mua được có hai cuốn tôi coi là của quý. Đó là hai cuốn: "Nguyễn Cảnh Toàn - Tuyển tập các công trình Toán học và Giáo dục" (Nxb Giáo dục, 2005) và "Nguyễn Cảnh Toàn - Tuyển tập tác phẩm, Tập 2 - Tự giáo dục, tự học, tự nghiên cứu" (Đại học Sư phạm Hà Nội và Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây xuất bản, 2001). Cuốn đầu dày 897 trang, cuốn sau dày 777 trang khổ lớn. Mặc dù bị liệt vào hàng sách cũ, nhưng hai cuốn này còn rất mới. Người bán phát giá 300 ngàn đồng; sau thương thảo, tôi mua 2 cuốn với 200 ngàn đồng.

Tôi rất vui khi mua được hai cuốn sách trên! Vui vì đây là hai tổng tập công trình của một nhà khoa học - nhà giáo dục tên tuổi của Việt Nam, được thế giới đưa vào danh sách "một trong những trí tuệ lớn của thế kỷ 21", thuộc tốp "500 người hàng đầu" của nhân loại do Trung tâm Tiểu sử Quốc tế phong tặng. Trong hai cuốn sách này có bút tích đề tặng của GS Nguyễn Cảnh Toàn cho một người nguyên là quan chức cao cấp nước ta. Tuy vậy, bên cạnh niềm vui thì có cả nỗi buồn. Buồn vì hình như người được tặng sách đã không hề đọc chúng. (Vì cả hai cuốn sách đều còn rất mới, trong các trang không có chút dấu vết nào tỏ ra người ta đã đọc nó).

Tôi cứ nghĩ vẩn vơ về chuyện này: để viết được một bài đăng trên báo chí đã khó. Viết cả một cuốn sách thì cái khó nhân lên hàng chục, hàng trăm lần. Khổ, kỳ công lắm, cả thời gian cũng nhiều lắm mới tạo ra một cuốn sách. Chả thế mà người ta coi sách như là "đứa con tinh thần" của tác giả... Vậy mà, có những người khi được tặng sách đã chẳng thèm đọc nó. Có thể họ xếp những cuốn sách được tặng lên giá sách, tệ hơn còn vất ở một xó xỉnh nào đó. Đến một ngày những cuốn sách được thải theo kiểu bán giấy vụn cho mấy bà "đồng nát".

Trong sách "Giăng lưới bắt chim" (2010), nhà văn Nguyễn Huy Thiệp có câu: "Khác với phương Tây, truyền thống chính trị phương Đông chưa hề bao giờ có sự tôn trọng đúng mức các nhà văn, các nhà tư tưởng". Theo tôi, có thể chèn thêm vào cuối câu này dòng chữ: "và các nhà khoa học". Ý kiến này đúng đến đâu, tôi không bàn. Chỉ nghĩ suy về một điều - nếu hôm nay người đi mua sách là GS.VS.TS.NGND Nguyễn Cảnh Toàn thì không biết ông sẽ nghĩ sao, có cảm giác thế nào về việc người ta đối xử với những đứa con tinh thần của ông? Còn với tôi (có thể cả bạn nữa) cần rút ra bài học về tặng quà. Tốt nhất chỉ tặng sách, quà cho những người thật sự cần và trân quý nó. Dứt khoát không tặng cho những người không xứng đáng nhận món quà đó... Phan Cẩm Thượng - một nhà nghiên cứu tên tuổi về nghệ thuật Việt, đã chua chát viết ra điều này trong cuốn sách "Nghệ thuật ngày thường" của ông: "Không nên tặng sách cho các thi hào, danh nhân, trân trọng nhất là họ xếp lên giá sách và không bao giờ đọc". Ông còn chua thêm rằng: "Quan chức các ngành nhận được nhiều sách biếu nhất, thứ đến các giáo sư, tiến sĩ, danh nhân, rồi mới đến bạn bè. Sinh viên là những người cần đọc nhất thì chẳng ai tặng...". Phải chăng (?) đây là một trong những nghịch lý của CUỘC ĐỜI...!!!

(Đã đăng trên YUME.VN ngày 2/8/2012)